Alzheimer

Dr. Mustafa Akgün

Anahtar Kelimeler (Alzheimer): #Demans #Bunama #Alzheimer #Alzheimer_Hastaliğı #Erken_Bunama #Alzheimer_Nedir #Alzheimer_Tedavisi #Alzheimer_Blog #Demans_Nedir #Demans_Görülen_Hastalıklar #Vaskuler_Demans #Deli_Dana_Hastalığı #Serebral_Trofi #Viral_Ensefalopati #Hipoksik_Ensefalopati #Dr.Mustafa_Akgün #Beyin_Cerrahı

Alzheimer hastalığı, hatırlama, öğrenme, düşünme, muhakeme, sırasıyla ardışık eylemleri uygulayabilme ve hafıza düşünme becerilerini ve en sonunda basit görevleri yerine getirme yeteneğinin yavaş yavaş yok olduğu ilerleyici bir beyin hastalığıdır. Hastalığın en erken belirtileri 30 lu yaşlarda başlayabilirken, 45 veya 50’li yaşlarda belirgin olmaya başlar, geç başlangıçlı semptomları ise 60’lı yaşların ortalarında ortaya çıkar. 

Erken başlangıçlı Alzheimer belirtileri 30’lu yaslarda görüldüğü zaman çoğu hekim tarafından hastaya kondurulamaz, fakat 50’li  ve 60’lı yaşların ortalarında aynı belirtileri gözlemek hastalığı büyük oranda düşündürür. Alzheimer hastalığı deyince sadece demans akla gelir, demans deyince de Alzheimer akla gelir. ALZHEİMER sadece bir özel isimdir ve hastalığı ilk tanımlayan kişinin adına ithafen böyle isimlendirilmektedir. Halbuki demans, bunamayı anlatan bir tanımdır ve  yaşlı erişkinlerde demans, en sık görülen belirti Alzheimer hastalığında olmakla beraber, bu hastalıktan başka daha bir cok hastalık demans belirtilerini göstermektedir. Örneğin; Serebrovasküler Demans, Jacob Creutzfeldt Hastalığı (Deli Dana Hastalığı), Normal Basınçlı Hidrosefali, Hipoksik Ensefalopati, Viral Ensefalopatiler, Diffüz Serebral Ensefalopati, Dejeneratif Serebral, Ensefalopati vb.

Alzheimer-Dr. Mustafa Akgün
Alzheimer-Dr. Mustafa Akgün

Alzheimer Adı Nereden Geliyor?

1906’da Dr. Alzheimer, sıradışı, farklı belirtileri birlikte gösteren diğer hastaliklardan farklı, alışılmadık bir akıl hastalığından ölen bir kadın hastanın beyin dokusunu incelendiğinde bazı değişiklikler olduğunu; ölümünden önce de, hafıza kaybı, öğrenme güçlükleri, dil sorunları ve öngörülemeyen davranışlar olduğunu, bir çok akıl sorunlari yaşadığını öğrendi. Hasta öldükten sonra beyin dokuların inceledi ve birçok anormal oluşumlar ile karşılaştı. Bu oluşumların  (Amiloid Plaklar = nöronlar üzerinde bir çeşit protein yığılması) ve karmaşık lif demetleri (nörofibriller=sinir bağ dokusu lif demetleri) buldu.

Bundan sonra bu plaklar ve nörofibriller Alzheimer hastalığının temel özelliklerinden bazıları olarak kabul edilmeye başlanmıştır. Başka bir özellik ise beyindeki sinir hücreleri (nöronlar) arasındaki bağlantıların (sinaps) kaybıdır. Bilindigi uzere sinir hücreleri birbirleri ile sinapslar vasıtasıyla haberleşir ve işlevleri yürütürler. Beyin içerisindeki 100 milyar nöron sayesinde düşünce veya otomatik olarak oluşturduğu eylemleri,  beynin farklı bölümleri arasında ve beyinden vücuttaki kaslara ve organlara bu mesajlar iletir. Bu karmaşık düzen içinde bütün vücut işlevlerini bir biyolojik kompüter gibi yürütür ve yönetir.

İşte bu karmaşık gibi görünen ve işleyen sistem Alzheimer’da bozulur ve düzgün çalışmamaya başlar. Düşünme dahil aktif muhakeme etme, planlama, organize etme ve uygulama algoritmaları bozulur ve kişi gercek yasamdan kopmaya başlar. Olay ilerleyişi olduğu için de sürekli bozulmalar gündeme gelir.

Beyin hücrelerinde bu hasar başlangıçta entorinal korteks (beynin limbik sisteminin en önemli merkezi, burasi temel vücut ihtiyaçlarını karşılamak için filogenetik bakımdan en eski bölümüdür ) ve hipokampus (beynin printer diyebileceğimiz bir merkez) dahil olmak üzere hafızada ve hafızanın oluşturulmasında  görev alan beynin bazı bölgelerinde meydana gelir. Daha sonra dil,  konuşma, akıl yürütme,  mantık yürütme,  muhakeme yapma ve sosyal davranışlardan (toplumsal kuralların kayıtlandığı) sorumlu alanlar gibi beyin korteksindeki (frontal  korteks ve diger kortikal alanlar) alanları etkiler. Bu hastalık ilerledikçe sonunda, beynin diğer korteks (beyin kabuğu) alanlari etkilenir ve  birçok korteks alanı işlevlerini yitirerek  hasar görür. Global bir çöküş başlar.

Alzheimer-Dr. Mustafa Akgün
Alzheimer-Dr. Mustafa Akgün

Alzheimer Hastalığının İlerleme Süreci Nasıl Oluyor?

Hafıza, akıl yürütme, muhakeme, antisosyal davranış problemleri Alzheimer’ın ilk belirtilerinden bazılarıdır. İlk belirtiler kişiden kişiye değişken olabilir, her hastada aynı olmayan ilk belirtiler farklılıklar gösterebilir. En basitinden önceleri doğru sözcükleri seçerken anımsamakta zorluk, çok iyi bildiği mekanları hatırlayamama sorunları, akıl yürütme sırasında doğru mantık silsilesi kuramama veya yargılamanın bozulması gibi belirtiler Alzheimer hastalığının erken aşamalarında gözlenebilir. Hafif kognitif (bilişsel) bozukluk Alzheimer’ın erken belirtisi olabilecek bir durumdur, ancak kognitif bozukluğu olan herkeste hastalık görülmeyebilir.

Alzheimer’lı günlük işleri mesleki veya ev işlerini yapmakta zorlanırlar (insanlar araba kullanmak, yemek pişirmek veya fatura ödemek gibi bunlari ya unutur veya farkında değildir yada varligini umursamaz). Aynı soruları tekrar tekrar sorabilir, devamlı kullandığı adresleri unutup kolayca kaybolabilir, evlerinin yolunu bile bulamayabilirler, nesneler, araba  ev anahtarı gibi veya işine ait dosya çanta gibi bir çok şeyleri kaybedebilir (umulmadik garip yerlere koyabilir) ve basit şeyleri çözümleyemeyip  bunları kafa karıştırıcı bulabilirler. Hastalık ilerledikçe, bazı hastalar daha endişeli, öfkeli veya şiddetli agresif sinirli hale gelebilir. Uyku problemleri hatta gece gündüz kavramları bozulabilir. 

Alzheimer-Dr. Mustafa Akgün
Alzheimer-Dr. Mustafa Akgün

Alzheimer Hastaları Çok Uzun Yaşayabilir mi?

Hastalık teşhis edildikten sonra iyi bakim ve tedavi edilirlerse yakın takip edilirlerse ölüme kadar geçen süre uzun (15-20 sene) olabilir. Tanı konduğunda 80 yaşından büyük bir hastanın üç veya dört yıl, kişi gençse 10 veya daha fazla yıl kadar yaşam olasılığı vardır. Günümüzde Alzheimer hastalığının tedavisi yoktur diye kabul edilir. Anlamlı olarak açıklamak gerekirse hastalığı durdurup ilerleyişini kesin olarak durduracak ve beyni tekrar eski haline getirecek bir tedavi yöntemi yoktur demek daha uygundur. Ancak son yıllarda yeni tedavilerin geliştirilmesi ve test edilmesinde önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Alzheimer’lı insanları tedavi etmek için ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) tarafından çeşitli ilaçlar onaylanmıştır. Bu amaçla kullanılan ilaçların bazıları gerçekten şiddetli ajitasyon sorunlarını, kontrol edilebilirlik seviyelerini artırması bakımından yararlı bulunmaktadır. 

Diğer taraftan son yıllarda bazı gıda takviyesi de additif destekler olarak kullanılmaktadır. 

Tıbbi literatürde Alzheimer için bazı ilaçların çalışmalarına ait yazıları bu blog sayfamızda görmeniz mümkün olacaktır. Ayrıca blogumuzda sorularınıza yanıtları da vermeye çalışacağız. 

Videoyu İzleyerek Alzheimer Hakkında daha fazla bilgiye ulaşabilirsiniz.

İlgili Konular

KAYNAKLAR

  1. https://www.nimh.nih.gov/health/trials/alzheimers-disease-and
  2. https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wilson%27s_disease#:~:text=Wilson’s%20disease%20is%20a%20genetic,legs%2C%20yellowish%20skin%20and%20itchiness.
  3. https://www.nimh.nih.gov/health/topics/schizophrenia
  4. https://www.nimh.nih.gov/health/topics/attention-deficit-hyperactivity-disorder-adhd
  5. Hipoksik Diffüz Serebral Ensefalopati
  6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12519647/

Yard. Doç. Dr. Mustafa Akgün